İran-ABD savaşı son durum: Ürdün'deki saldırıda 2 ABD askeri öldü, İran mutabakatı askıya aldı

ABD, İran'a yönelik hava saldırılarını 16 Temmuz Perşembe gecesi saat 00.00'dan itibaren beşinci geceye taşıdı; İran basınının aktardığına göre saldırı dalgası önce Hürmüz Boğazı yakınındaki Hengam Adası'na, saat 00.05'te Bender Abbas kentindeki bir noktaya, saat 00.10'da ise bölgenin en büyük kara parçası olan Keşm Adası'na yöneldi. Bu yeni dalgadan önce, CNN ve Al Jazeera'nin aktardığına göre İran Sağlık Bakanlığı Sözcüsü Hüseyin Kirmanpur, önceki (dördüncü) gece saldırılarında 35 kişinin öldüğünü, 300'den fazla kişinin yaralandığını açıklamıştı. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı, ABD'nin saldırılarını ve deniz ablukasını yeniden başlatmasıyla İslamabad Mutabakatı'nın fiilen ortadan kalktığını duyurdu.

Son dakika: Ürdün’deki ABD üssüne saldırıda 2 asker öldü, İran mutabakatı askıya aldı

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), 17 Temmuz'da İran'ın Ürdün'deki Muvaffak Salti (Azrak) Hava Üssü'ne düzenlediği balistik füze ve insansız hava aracı saldırısında 2 ABD askerinin hayatını kaybettiğini, 1 askerden ise haber alınamadığını açıkladı. Yeni Şafak, T24, CGTN Türk ve Haber7'nin aktardığına göre 4 asker daha tıbbi tahliyeyle Ürdün'deki hastanelere kaldırıldı, tedavinin ardından taburcu edildi; hafif yaralı diğer personel görevine döndü. Devrim Muhafızları, üsse konuşlu ABD güçlerini hedef aldıklarını duyurdu.

Saldırının ardından İran diplomatik cephede de sert bir adım attı: İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ABD'nin ihlalleri gerekçesiyle Tahran'ın 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanan 14 maddelik mutabakat zaptındaki yükümlülüklerini askıya aldığını duyurdu. Haberler.com, Ensonhaber ve DHA'nın aktardığına göre söz konusu mutabakat; savaşın sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın yeniden deniz trafiğine açılması, yaptırımların hafifletilmesi ve İran'ın nükleer silah geliştirmeyeceği taahhüdünü içeriyordu. İran'ın dini lideri Hamaney de yazılı açıklamasında "Amerikan imzası değersiz ve geçersiz hale geldi" ifadesini kullanarak anlaşmaya artık güvenmediklerini vurguladı.

ABD’nin 5. gece saldırısı: Hengam, Keşm ve Bender Abbas’ta neler vuruldu?

İstiklal, Haberler.com ve Star'ın İran basınına dayandırdığı haberlere göre 16 Temmuz gece yarısından hemen sonra üç ayrı nokta art arda hedef alındı: önce Keşm Adası'nın güneyindeki Hengam Adası (00.00), ardından Bender Abbas kentinde bir nokta (00.05) ve son olarak Hürmüz Boğazı bölgesindeki en büyük ada olan Keşm Adası (00.10). Bu üç nokta, önceki gecelerde vurulan Çabehar liman kulesi ve Büyük Tunb Adası'ndan farklı hedefler; saldırıların Hürmüz Boğazı'nın hemen kıyısındaki İran kara parçalarına doğru genişlediğine işaret ediyor. Karşı hamlede İran ordusu, Ürdün'deki Azrak (Muvaffak Salti) Hava Üssü'ne yeniden kamikaze insansız hava araçlarıyla saldırı düzenlediğini duyurdu — bu, önceki 'Nasr-2 Operasyonu' dalgasında da hedef alınan aynı üs. Not: Bu, gece yarısından hemen sonra gelişen taze bir dalga; can kaybı/hasar bilançosu için resmî açıklama henüz yok, bilgiler güncellendikçe eklenecektir.

ABD 15 Temmuz saldırısında neresi vurdu, kaç kişi öldü?

IRNA'nın aktardığına göre Çabehar'daki liman kontrol kulesi, esas olarak denizde balıkçıları kapsayan arama-kurtarma operasyonları ve deniz ticaretinin güvenliği için kullanılıyordu. CNN'in aktardığına göre CENTCOM, Büyük Tunb Adası'ndaki kıyı savunma sistemlerini ve seyir füzesi depolama-fırlatma noktalarını hedef alarak İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere saldırı kapasitesini daha da zayıflattığını açıkladı. Can kaybı rakamlarında kaynaklar arasında küçük farklar var: CNN, İran makamlarına dayandırdığı haberde "30'dan fazla sivil" ve "260'tan fazla yaralı" ifadesini kullanırken, İran devlet medyasına dayanan bazı yerel haber siteleri Sözcü Kirmanpur'a atfen 35 ölü, 300'den fazla yaralı rakamını aktardı; bağımsız doğrulama şu an için mümkün değil.

İran'ın 'yedinci dalga' misillemesi: Kuveyt, Bahreyn, Ürdün'de neler hedef alındı?

İran ordusu ve Devrim Muhafızları, 'Nasr-2 Operasyonu' kapsamındaki yedinci misilleme dalgasında üç ülkedeki ABD askeri altyapısını hedef aldığını duyurdu. IranWire ve Al Jazeera'nin aktardığına göre Kuveyt'te bir Patriot hava savunma kompleksi, bir uydu haberleşme merkezi ve HIMARS roket fırlatma platformları; Bahreyn'de ABD 5. Filosu'na ait NSA yönetim merkezi, komuta-kontrol merkezi, malzeme depoları ve yakıt tankları ile Şeyh İsa Üssü'ndeki helikopter bakım merkezleri ve bir P-8 devriye uçağı hangarı vurulduğu iddia edildi. Haberler.com ve Euronews'in aktardığına göre Ürdün'de ise Devrim Muhafızları, el-Azrak Üssü'ndeki F-15, F-16 ve F-35 uçak hangarlarını ve birden fazla MQ-9 insansız hava aracını imha ettiğini, ayrıca Prens Hasan Hava Üssü'ndeki füze ve yakıt depolarını ateşe verdiğini öne sürdü. Katar, Kuveyt ve Ürdün, İran'ın kendi topraklarına yönelik tekrarlanan saldırılarını kınadı.

Hürmüz’de tanker saldırısı ve Trump’tan yeni tehdit

Euronews'in aktardığına göre İran güçleri, Hürmüz Boğazı'nda iki Birleşik Arap Emirlikleri tankerini vurdu; saldırıda bir Hint uyruklu tayfa hayatını kaybetti, sekiz kişi yaralandı. Devrim Muhafızları, ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukayı yeniden başlatmasının ardından Hürmüz'ü "ABD'nin kötü niyetli hamleleri sona erene kadar" kapalı tutacaklarını ve bölgeden "tek bir damla petrol ve doğal gazın bile ihraç edilmeyeceğini" yineledi. Buna karşılık Trump, masaya oturmazlarsa İran'ın enerji santrallerini ve köprülerini vuracaklarını söyledi: "Tüm enerji santrallerini devre dışı bırakacağız. Müzakereye gelmezlerse köprülerini de devre dışı bırakacağız."

Hürmüz Boğazı neden hâlâ kapalı?

Boğazdaki son kapanışın fitilini 11 Temmuz'da Hürmüz'de seyreden Kıbrıs bayraklı konteyner gemisi GFS Galaxy'ye yönelik saldırı ateşledi. NPR ve CNBC'ye göre İran güçlerinin ateş açması sonucu gemide yangın çıktı, mürettebattan bir kişi kayboldu. Devrim Muhafızları Donanması, bu saldırının ardından 'yabancı müdahalelerin yol açtığı istikrarsız güvenlik durumu' gerekçesiyle boğazı ikinci bir duyuruya kadar tüm gemi trafiğine kapattığını ilan etti. ABD Başkanı Trump ise boğazın ticari gemilere açık olduğunu savunarak İran'ın kapatma iddiasına itiraz ediyor. Bu karşılıklı iddia, aşağıdaki 6-7 Temmuz'daki tanker saldırılarıyla başlayan krizin en son ve en keskin perdesi.

Ateşkes çöktü: Trump’tan “füzeler kilitli ve hedefte” tehdidi

NPR ve CNBC'nin aktardığına göre Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda "1000 füze İran İslam Cumhuriyeti'ne kilitlenmiş ve hedefte; İran hükümeti, dünyanın birçok köşesinde dile getirilen suikast tehdidini -yani beni- hayata geçirmeye kalkarsa binlercesi hemen ardından gelecek" ifadelerini kullandı. Euronews ve Washington Times'a göre Trump ayrıca ABD ordusunun "bir yıl süreyle, gerekirse uzatılabilir şekilde, İran'ın tüm bölgelerini yok etmeye hazır" olduğunu söyledi. Açıklama, bir gün önce müzakerelerin sürdürülmesi yönünde varılan mutabakatın hemen ardından geldi ve Washington Times'ın ifadesiyle "ateşkesin çöktüğü" bir tabloyu yansıtıyor.

Umman’da acil müzakere: Hürmüz’ün “açık” ilanı isteniyor

AA ve Haberler.com'un aktardığına göre ABD, 11 Temmuz Cumartesi Umman'da yapılan görüşmelerde İran'dan Hürmüz Boğazı'nın açık olduğunu kamuoyuna duyurmasını ve ticari gemilere ateş açmayı durduracağına dair taahhüt vermesini istedi. Müzakerelere ABD tarafından Başkan Yardımcısı JD Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio, özel temsilci Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner katılırken İran'ı Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin temsil etmesi bekleniyordu. Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları Ajansı (UKMTO), boğazdaki güvenlik tehdidinin en üst seviyede olduğunu açıkladı; Lloyd's List Intelligence verilerine göre ABD'nin önerdiği güvenli rotadan geçen büyük gemi sayısı fiilen durma noktasına geldi.

Hürmüz Boğazı’nda ne oldu?

Kriz, 6-7 Temmuz'da Hürmüz Boğazı'ndan geçen üç ticari geminin saldırıya uğramasıyla tırmandı. CNBC ve uluslararası ajansların aktardığına göre 7 Temmuz'da Katar bayraklı LNG tankeri Al Rekayat ile Suudi bayraklı dev tanker Wedyan füze isabetiyle hasar gördü; Al Rekayat'ın makine dairesinde çıkan yangın gemiyi patlama riskiyle karşı karşıya bıraktı. Dünya ham petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği boğaz, aylardır süren ABD-İran gerginliğinin merkezinde.

ABD’nin karşı saldırısı: 80’den fazla hedef

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), gece boyunca İran'da 80'den fazla hedefi vurduğunu duyurdu. CNN'in aktardığına göre hedefler arasında hava savunma sistemleri, komuta-kontrol ağları, radar mevzileri, gemisavar füze kapasiteleri ve hücumbotlar yer aldı; ABD ayrıca İran petrol satışlarına yönelik yaptırımları yeniden yürürlüğe koydu. Başkan Donald Trump, ikinci gün için de saldırı ve deniz ablukası tehdidinde bulundu.

Buşehr’de patlamalar: nükleer santral zarar gördü mü?

İran resmî haber ajansı Mehr, Buşehr kentinde ve çevresinde patlamalar duyulduğunu bildirdi; Times of Israel ve Middle East Eye bunu üst üste ikinci gecelik tırmanış olarak aktardı. Buşehr, İran'ın tek sivil nükleer santraline ev sahipliği yapıyor ve ülke ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90'ının geçtiği Harg Adası terminaline yakın. Kritik ayrıntı şu: İran ajansı, bölgedeki saldırıların Buşehr nükleer santraline hasar vermediğini açıkça duyurdu — bu, olası bir nükleer sızıntı endişesini şimdilik gideren en önemli bilgi.

Türkiye ve enerji açısı: petrol fiyatları ne durumda?

Gelişmelerin Türkiye açısından iki doğrudan yansıması var. Birincisi güvenlik: NATO unsurları, Türkiye'deki İncirlik Üssü yakınında İran'a ait insansız hava araçları ve füzeleri düşürmüştü. İkincisi ekonomi: petrol fiyatları çatışmanın seyrine göre sert dalgalanıyor. Haberler.com ve AA'nın aktardığına göre Brent ham petrol, geçen hafta çatışmanın alevlenmesiyle bir ayın zirvesine (85 doların üzerine) sıçramasının ardından, Trump'ın Hürmüz'den geçen gemilerden yüzde 20 ücret alma planından vazgeçmesiyle 15 Temmuz sabahı Türkiye saatiyle 08.34 itibarıyla yaklaşık 84,5 dolara geriledi. Enerji uzmanı Umud Shokri, boğazın uzun süre kapalı kalması hâlinde fiyatların yüzde 20-50 aralığında yeniden sıçrayabileceğini değerlendiriyor. Enerjide yüksek oranda dışa bağımlı Türkiye için bu oynaklık, ithalat faturası ve akaryakıt fiyatları üzerinden hissedilebilir — güncel kur etkisini dolar-euro kuru ve kripto piyasası sayfalarımızdan takip edebilirsiniz. Hürmüz krizi, geçtiğimiz hafta Ankara'daki NATO Zirvesi'nin de ana gündem maddelerinden biriydi; zirvedeki Türkiye-ABD F-35 görüşmelerini ayrı haberimizde ele aldık.

Not: Bu haber gelişen bir olaya dayanmaktadır. Bilgiler, atıf yapılan uluslararası kaynakların yayın anındaki aktarımını yansıtır; taraflı iddialar (özellikle can kaybı rakamları ve karşılıklı hedef iddiaları) bağımsız doğrulanmadan kesin bilgi olarak sunulmamıştır ve gelişmeler teyit edildikçe güncellenecektir.