KAAN'ın motorunda kritik eşik aşıldı: ABD Kongresi F110 satışını durdurmadı
Millî Muharip Uçak KAAN'ın kullanacağı General Electric F110 motorlarının Türkiye'ye satışına ilişkin ABD Kongresi'ndeki 15 günlük itiraz süresi, engelleme kararı çıkmadan doldu. Böylece KAAN'ın motor tedarik süreci önündeki en kritik siyasi eşik aşılmış oldu.
Burak ŞahinGündem Editörü3 dk okuma
Türkiye'nin beşinci nesil Millî Muharip Uçağı KAAN için kritik bir eşik aşıldı. Habertürk, Hürriyet ve savunma sanayii kaynaklarının aktardığına göre, KAAN'ın kullanacağı General Electric F110 motorlarının Türkiye'ye satışına yönelik ABD Kongresi'ndeki 15 günlük inceleme (itiraz) süresi, herhangi bir engelleme kararı çıkmadan sona erdi. Bu gelişme, uçağın seri üretim ve uçuş testleri için ihtiyaç duyduğu motor tedarikinin önündeki en önemli siyasi engelin kalktığı anlamına geliyor.
ABD Kongresi'nde tam olarak ne oldu?
ABD Dışişleri Bakanlığı, 24 Haziran 2026'da Kongre'ye yabancı askerî satış (FMS) kapsamında resmî bir bildirimde bulundu. NATO müttefiki ülkeler için işleyen 15 günlük inceleme süresi boyunca, satışı durduracak herhangi bir karar alınmadı. Bir grup Demokrat vekilin (Nevada temsilcisi Dina Titus öncülüğünde 9 üye) satışın engellenmesini talep eden ortak karar tasarısı, ne Temsilciler Meclisi'nde ne de Senato'da gündeme alındı. Süre dolduğunda satış süreci otomatik olarak devam etme hakkı kazandı.
F110 motoru neden bu kadar kritik?
KAAN'ın prototipleri, yerli ve millî motor geliştirilene kadar ara çözüm olarak iki adet General Electric F110-GE-129 turbofan motorla uçuruluyor. Bu motorlar, Türk Hava Kuvvetleri'nin envanterindeki F-16'larda da kullanılan kanıtlanmış bir aile. Satış bildirimi; motorların uçağa entegrasyonu, montajı, modifikasyonu, sertifikasyonu ve testleri ile ilgili savunma hizmetleri ve teknik veri paylaşımını kapsıyor. Kısacası bu onay, KAAN'ın önümüzdeki dönemde kesintisiz uçuş testleri ve üretimi için gereken can damarını güvence altına alıyor.
KAAN nedir?
KAAN, TUSAŞ (Türk Havacılık ve Uzay Sanayii) tarafından ana yüklenici olarak geliştirilen, Türkiye'nin ilk yerli beşinci nesil muharip uçağı. Düşük görünürlük (stealth), dâhili silah yuvası, yüksek manevra kabiliyeti, gelişmiş aviyonik ve sensör füzyonu gibi yetenekleriyle; Türkiye'yi beşinci nesil savaş uçağı üretebilen ABD, Rusya ve Çin gibi sınırlı sayıda ülke arasına sokması hedefleniyor.
İlk uçuş ve teknik özellikler
KAAN, 21 Şubat 2024'te ilk uçuşunu gerçekleştirdi; 13 dakika havada kalarak 8.000 feet irtifaya ve 230 knot hıza ulaştı. 6 Mayıs 2024'teki ikinci test uçuşunda ise 10.000 feet irtifayı gördü. Çift motorlu, süpersonik ve her hava koşulunda görev yapabilen uçak; 21 metre uzunluğunda, 14 metre kanat açıklığında ve kompozit malzemelerden üretilen düşük görünürlüklü bir gövdeye sahip.
Yerli motor hedefi
F110 motorları bir köprü çözüm; nihai hedef, KAAN'ı tamamen yerli ve millî bir turbofan motorla uçurmak. TEI (TUSAŞ Motor Sanayii) öncülüğünde sürdürülen yerli motor çalışmaları tamamlandığında, uçağın dışa bağımlılığı ortadan kalkacak. Bu yönüyle F110 onayı, yerli motor devreye girene kadar programın kesintisiz ilerlemesini sağlayan stratejik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Savunma ve dış politika gündemindeki bağlantılı gelişmeler için Türkiye'nin F-35 ve savunma dosyasına ve NATO Ankara Zirvesi kararlarına göz atabilirsiniz.
| Bilgi | Detay |
|---|---|
| Üretici | TUSAŞ (ana yüklenici) |
| Nesil / tip | 5. nesil, çift motorlu muharip uçak |
| İlk uçuş | 21 Şubat 2024 |
| Uzunluk / kanat | 21 m / 14 m |
| Motor (ara çözüm) | 2 × General Electric F110-GE-129 |
| Öne çıkan | Stealth, dâhili silah yuvası, sensör füzyonu |
| Motor süreci | ABD Kongresi itiraz süresi doldu — satış ilerliyor |
Kaynaklar
Bu haber belirtilen kaynaklardan derlenerek özgün biçimde hazırlanmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
KAAN motorunda hangi eşik aşıldı?
KAAN’ın kullanacağı General Electric F110 motorlarının Türkiye’ye satışına ilişkin ABD Kongresi’ndeki 15 günlük itiraz süresi, engelleme kararı çıkmadan doldu. Böylece satış süreci devam etme hakkı kazandı.
KAAN hangi motoru kullanıyor?
Prototipler, yerli motor geliştirilene kadar ara çözüm olarak iki adet General Electric F110-GE-129 turbofan motor kullanıyor. Bu motor, Türk Hava Kuvvetleri’ndeki F-16’larda da kullanılıyor.
KAAN ilk uçuşunu ne zaman yaptı?
KAAN ilk uçuşunu 21 Şubat 2024’te gerçekleştirdi; 13 dakikalık uçuşta 8.000 feet irtifaya ve 230 knot hıza ulaştı. İkinci test uçuşu 6 Mayıs 2024’te yapıldı.
![Baklava shop, Damascus, Syria - 1 The history of baklava is not well documented. It has been claimed by many ethnic groups, but there is strong evidence that its current form was developed in the imperial kitchens of the Topkapı Palace based on a Central Asian Turkic tradition of layered breads. Many Ottoman sweets are similar to Byzantine, but rather a honey and ground sesame mixture similar to modern pasteli or halva. Perry assembles evidence to show that layered breads were created by Turkic peoples in Central Asia, and argues that the "missing link" between the Central Asian folded or layered breads (which did not include nuts) and modern phyllo-based pastries like baklava is the Azerbaijani dish Bakı pakhlavası, which involves layers of dough and nuts. The Uzbek pakhlava, puskal or yupka, and Tatar yoka, sweet and salty savories (boreks) prepared with 10-12 layers of dough, are other early examples of layered dough style in Turkic regions. The thin phyllo dough as used today was probably developed in the kitchens of the Topkapı Palace. The Sultan presented trays of baklava to the Janissaries every 15th of the month of Ramadan in a ceremonial procession called the Baklava Alayı. Other claims about baklava's origins include: that it dates back to ancient Mesopotamia, and was mentioned in a Aramean cookbook on walnut dishes; that al-Baghdadi describes something similar to it in his 13th-century cookbook; that it was a popular Byzantine dessert.[20] Claudia Roden finds no evidence for it in medieval Persian or Arab sources and suggests it arrived in the region during the Ottoman period. One of the oldest known recipes for a sort of proto-baklava is found in a Chinese cookbook written in 1330 under the Yuan (Mongol) dynasty under the name güllach. Güllaç is found in Turkish cuisine. Layers of phyllo dough are put one by one in warmed up milk with sugar. It is served with walnut and fresh pomegranate and generally eaten during Ramadan. A typical baklava, sweetened with syrup Local versions In Turkey, Gaziantep is famous for its pistachio baklava and regarded there as its native city,[citation needed] though it only appears to have been introduced to Gaziantep from Damascus in 1871. In 2008, the Turkish patent office registered a geographical indication for Antep Baklava. Baklava from Aleppo is made with the local pistachios and samna from Hama. In the Balkans, it is one of the most popular desserts; though, it is also a dessert made on special occasions (by Muslims, mostly during the holy month of Ramadan and Eid ul-Fitr) and by Christians during Pascha/Easter and Christmas. In Albania, baklava is a very popular dessert. The dough may include egg yolks,[dubious – discuss] and the filling uses walnuts. In Iran, a drier version of baklava is cooked and presented in smaller diamond-shaped cuts flavored with rose water. The city of Yazd is famous for its baklava, which is widely distributed in Iran. Persian baklava uses a combination of chopped almonds and pistachios spiced with cardamom and a rose water-scented syrup and is lighter than Middle Eastern versions. Pakhlava from Baku, Azerbaijan In Azerbaijan, pakhlava is mostly prepared during the Novruz festivity. After preparation the pakhlava is cut into diamond shapes and each piece is garnished with an almond or a walnut. In Afghanistan and Cyprus, baklava is prepared into triangle-shaped pieces and is lightly covered in crushed pistachio nuts. In Armenia, baklava is made with cinnamon and cloves. In Syria, baklava is prepared from phyllo dough sheets, butter, walnuts and sugar syrup. It is cut into lozenge pieces. Syria is considered the birth place of Baklava. In India, the desserts Gujiya and Balushahi are very similar to baklava in their preparation, taste, and texture. It is also served in other regions of the Indian Subcontinent such as the Punjab region in India and Pakistan, though it is not as popular as in other countries. In Greece, baklava is supposed to be made with 33 dough layers, referring to the years of Christ's life.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f2/Baklava_shop%2C_Damascus%2C_Syria_-_1.jpg/960px-Baklava_shop%2C_Damascus%2C_Syria_-_1.jpg)
