Renk körlüğü testi: Ishihara testi nedir, nasıl yapılır?

Renk körlüğü (diskromatopsi), renkleri ayırt etme güçlüğüyle seyreden ve dünyada erkeklerin yaklaşık %8'ini, kadınların ise %0,5'ini etkileyen bir görme durumudur. Memorial ve göz merkezlerinin aktardığına göre en yaygın tarama yöntemi, renkli nokta desenleri içinde rakamların gizlendiği Ishihara testi. Bu rehberde testin nasıl yapıldığını, örnek levhalarda normal görüşle kırmızı-yeşil renk körlüğünün ne gördüğünü ve polislik (POMEM) gibi sınavlardaki renk körlüğü şartlarını bulabilirsiniz.

Ishihara testi nedir, nasıl yapılır?

Japon göz hekimi Shinobu Ishihara'nın geliştirdiği test; 38, 24 veya 14 levhalık setler hâlinde uygulanır. Her levhada, farklı renk ve boyutlardaki noktalardan oluşan bir daire içinde rakam veya izlenecek bir yol deseni gizlidir. Kişi levhaları belirli bir mesafeden, her gözü ayrı ayrı veya birlikte okuyarak geçer; hangi levhaların okunamadığına göre kırmızı-yeşil renk görme kusuru ve tipi hakkında fikir edinilir. Test ağrısızdır ve birkaç dakika sürer.

Örnek levhalar: normal görüş ne görür, renk körü ne görür?

Ishihara setindeki en bilinen örnekler şöyle çalışır: kontrol levhasındaki '12' rakamını herkes okur (test uyumunu ölçer). Bazı levhalarda normal görenler '74' okurken kırmızı-yeşil renk görme kusuru olanlar '21' görür. 'Gizli rakam' levhalarında ise durum terstir: normal görenler hiçbir rakam seçemezken renk körlüğü olanlar rakamı görebilir. Aşağıdaki tabloda bu örnekleri topladık — ekran renk ayarları sonucu etkileyebileceği için bu tür öz-testler yalnızca fikir verir, tanı koymaz.

Renk körlüğü tipleri nelerdir?

En yaygın tip kırmızı-yeşil renk körlüğüdür ve alt tipleri vardır: protanopi/protanomali (kırmızı konilerin yokluğu/zayıflığı — kırmızılar koyu/kahverengimsi algılanır) ve döteranopi/döteranomali (yeşil konilerin etkilenmesi — yeşiller soluk/sarımsı görünür). Daha nadir görülen tritanopi mavi-sarı ayrımını etkiler; tüm renklerin gri tonlarında görüldüğü akromatopsi ise çok nadirdir. Renk körlüğü çoğunlukla kalıtsaldır ve X kromozomuyla taşındığı için erkeklerde çok daha sık görülür.

POMEM ve kurum sınavlarında renk körlüğü şartı

Bu konu özellikle polislik adaylarınca merak ediliyor: hukuk bürolarının ve göz merkezlerinin aktardığına göre Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği kapsamında parsiyel (kısmi) veya total diskromatopsi, POMEM/PMYO/PAEM öğrenciliğine kesin elenme nedeni sayılıyor; adayların ön sağlık muayenesinde Ishihara kitabındaki tüm rakamları doğru okuması bekleniyor ve muayenede lens kullanımına izin verilmiyor. Elenme durumunda adayların itiraz ve dava yolları bulunuyor; güncel uygulama için ilgili dönemin resmî sağlık yönetmeliği esas alınmalı.

'Elbise' testi: mavi-siyah mı, beyaz-altın mı?

Arama motorlarında 'renk körlüğü testi elbise' diye aranan ünlü fotoğraf — 2015'te viral olan elbise — aslında bir renk körlüğü testi değildir. Kimilerinin mavi-siyah, kimilerinin beyaz-altın gördüğü bu fotoğraf, beynin ışık kaynağına göre renkleri yorumlama biçimiyle (renk sabitliği) ilgili bir algı yanılsamasıdır; hangi rengi gördüğünüz renk körü olduğunuzu göstermez.

Renk körlüğünün tedavisi var mı?

Kalıtsal renk körlüğünün bilinen bir tedavisi yoktur; ancak özel filtreli gözlük ve lensler bazı kullanıcılarda renk ayrımı algısını destekleyebilir. Kesin değerlendirme için göz hekiminde Ishihara'nın yanı sıra Farnsworth-Munsell 100 Hue testi veya anomaloskop gibi ileri testler uygulanabilir. Gözde ani başlayan renk görme değişiklikleri ise altta yatan bir hastalığın işareti olabileceğinden vakit kaybetmeden hekime başvurulmalı. Diğer sağlık rehberlerimiz: normal tansiyon değerleri ve uçuk kremi rehberi.

Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve tanı yerine geçmez; renk görme kusuru şüphesinde bir göz hekimine başvurunuz. POMEM sağlık şartları için ilgili dönemin resmî yönetmeliği esas alınmalıdır.