Türkiye Irak'a 1,47 milyar dolar tazminat mı ödeyecek? Paris'teki tahkim kararı ve tartışma

CHP Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, Türkiye'nin Kerkük-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı uyuşmazlığında Irak'a ödemesi kararlaştırılan net 1 milyar 471 milyon dolarlık tahkim cezasına karşı Fransa'da açtığı iptal davasının Paris İstinaf Mahkemesi tarafından reddedildiğini açıkladı. Cumhuriyet, BirGün, soL ve 12Punto'nun aktardığına göre Yavuzyılmaz, 10 Mart 2026 tarihli bu istinaf kararını 'gizlenen dava sonucu' olarak nitelendirdi ve mahkemenin ayrıca Türkiye'yi yargılama giderleri için Irak'a 200 bin euro ödemeye mahkûm ettiğini belirtti. Hükümetten bu son karara ilişkin ayrı bir açıklama şu ana kadar gelmedi; Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, benzer iddiaların gündeme geldiği Temmuz 2025'te tahkim heyetinin kararının taraflar lehine karşılıklı hükümler içerdiğini ve Irak'ın beş talebinden dördünün reddedildiğini savunmuştu.

Tahkim kararının kökeni nedir?

Uyuşmazlığın temeli, 1973'te imzalanan Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı Anlaşması'na dayanıyor. Irak Merkezi Hükümeti, 21 Mayıs 2014 ile 30 Eylül 2018 arasında Irak Bölgesel Kürt Yönetimi (IKBY) ile yapılan anlaşmalar çerçevesinde, kendi onayı olmadan taşınan petrolün Ceyhan Limanı'nda yüklendiğini ve Irak devletinin resmî satış fiyatının altında satılmasına neden olunduğunu öne sürerek Uluslararası Ticaret Odası (ICC) nezdinde Türkiye aleyhine tahkim davası açmıştı. Yaklaşık dokuz yıl süren yargılamanın ardından ICC tahkim heyeti 13 Şubat 2023'te Türkiye'yi Irak'a net 1 milyar 471 milyon dolar tazminat ödemeye mahkûm etti; hükümet ise heyetin Irak'ın beş talebinden dördünü reddettiğini ve kararın karşılıklı olduğunu vurgulayarak bunu bir 'kısmi zafer' gibi sunmuştu.

Paris İstinaf Mahkemesi ne karar verdi?

Türkiye, ICC kararının kısmen iptali talebiyle tahkimin merkezi olan Fransa'da dava açmıştı. Yavuzyılmaz'ın paylaştığı bilgilere göre Paris İstinaf Mahkemesi, 10 Mart 2026 tarihli kararıyla bu iptal talebini reddetti; böylece ICC hakem heyetinin kararının hukuki geçerliliği Fransız yargısı nezdinde de teyit edilmiş oldu. Mahkeme ayrıca Türkiye'yi, Irak'ın yargılama ve savunma giderleri için 200 bin euro ödemeye mahkûm etti. Bu, yeni bir tazminat kararı değil; 2023 tarihli tahkim kararının iptal edilmediğinin ve yürürlükte kaldığının teyidi niteliğinde.

Yavuzyılmaz'ın iddiası ile hükümetin önceki savunması nasıl karşılaştırılıyor?

Yavuzyılmaz, kararın kamuoyundan saklandığını öne sürerek hükümeti şeffaflıkla eleştirdi ve dosyayı Meclis gündemine taşıyacağını duyurdu. Buna karşılık Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, benzer iddiaların ilk gündeme geldiği Temmuz 2025'teki açıklamasında, ICC hakem heyetinin Irak'ın beş talebinden dördünü reddettiğini, Türkiye'nin taleplerinin büyük bölümünün kabul edildiğini ve kararın karşılıklı tazminat hükümleri içerdiğini savunmuştu. Paris İstinaf Mahkemesi'nin son kararı, tarafların hangi kesin miktarları karşılıklı olarak tazminat aldığına dair ayrıntılı bir kamuoyu açıklamasını değiştirmiyor; iki taraf da kendi anlatısını sürdürüyor ve konu siyasi tartışmanın parçası hâline geldi. Bu nedenle okuyucular, farklı kaynaklardan gelen sayısal iddiaları teyit edilmiş resmî belgelerle karşılaştırarak değerlendirmeli.

Türkiye'nin ödeyeceği tutar TL karşılığında ne kadar?

Yavuzyılmaz'ın açıkladığı net tazminat tutarı 1 milyar 471 milyon 390 bin 486 dolar. Bugünkü dolar/TL kuruna göre (yaklaşık 46,9 TL) bu miktar kabaca 69 milyar TL'ye denk geliyor; kurdaki günlük dalgalanmalar nihai TL maliyetini değiştirebilir. Ödemenin ne zaman ve hangi kalemden yapılacağına dair hükümetten resmî bir takvim açıklaması bulunmuyor.